شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در یک مسیر پروازی مشخص، برخی هواپیماها زودتر از بقیه به مقصد میرسند، در حالی که همه در یک آسمان و با شرایط جوی یکسان پرواز میکنند. پاسخ این پدیده در عددی به نام «Cost Index» (شاخص هزینه) نهفته است؛ پارامتری که در سیستم مدیریت پرواز هواپیما (FMS/FMC) تعیین میکند اولویت خلبان و شرکت هواپیمایی، صرفهجویی در زمان است یا صرفهجویی در مصرف سوخت.
Cost Index؛ عددی کوچک با تأثیر بزرگ بر سرعت و مصرف سوخت
شرکتهای هواپیمایی همواره بین دو هزینه متضاد تعادل برقرار میکنند: هزینه سوخت (که با کاهش سرعت کاهش مییابد) و هزینههای مرتبط با زمان پرواز مانند دستمزد خدمه، بهرهوری ناوگان و جریمههای تأخیر (که با افزایش سرعت کاهش مییابند). نتیجه این محاسبه به صورت یک عدد (Cost Index) در کامپیوتر پرواز وارد میشود. این عدد تعیین میکند که هواپیما با سرعت «اقتصادی» (ECON) خود در مراحل اوجگیری، کروز و فرود چقدر سریع حرکت کند. بنابراین، دو هواپیمای کاملاً یکسان در یک مسیر مشابه، بسته به Cost Index انتخابشده توسط شرکت، ممکن است با سرعتهای متفاوتی پرواز کنند.
دو سناریوی کلیدی تأثیر Cost Index بر عملکرد پرواز
- Cost Index پایین (صرفهجویی در سوخت): هواپیما با سرعت کمتری پرواز میکند، مصرف سوخت کاهش مییابد و آلایندگی کمتری تولید میشود. این گزینه معمولاً در شرایطی که قیمت سوخت بالاست یا شرکت هواپیمایی تأخیر برنامهای ندارد، انتخاب میشود.
- Cost Index بالا (صرفهجویی در زمان): هواپیما با سرعت بیشتری پرواز میکند، زمان سفر کاهش مییابد و هواپیما زودتر برای پرواز بعدی آماده میشود. این گزینه وقتی اولویت با کاهش تأخیرها یا افزایش بهرهوری ناوگان است، انتخاب میگردد؛ هرچند مصرف سوخت افزایش مییابد.
جالب است بدانید گاهی تغییر یک عدد کوچک در FMC (از ۵ به ۵۰) میتواند نحوه پرواز هواپیما را به طور کامل تغییر دهد و تفاوت چند ده کیلومتر بر ساعت در سرعت کروز ایجاد کند. به همین دلیل است که در یک روز عادی، ممکن است دو پرواز ایرباس A320 از یک شرکت، با فاصله زمانی کوتاه از یک فرودگاه بلند شوند، اما یکی زودتر به مقصد برسد. انتخاب Cost Index به استراتژی اقتصادی شرکت هواپیمایی، قیمت سوخت، میزان ترافیک هوایی و حتی اولویتهای زیستمحیطی بستگی دارد. این عدد کوچک اما قدرتمند، نمونهای عالی از بهینهسازی چندهدفه در صنعت هوانوردی مدرن است.
سایر مطالب
کمیسر حملونقل اروپا: با وجود جنگ علیه ایران، اتحادیه اروپا در ماههای آینده با کمبود سوخت هواپیما مواجه نخواهد شد
خطای نرمافزاری در ایرباس A320، هزاران فروند هواپیما را در سراسر جهان زمینگیر ساخت
پروازهای تهران رفسنجان دوباره برقرار شد و به برنامه هفتگی بازگشتند
سازمان هواپیمایی کشوری جزئیات حادثه هواپیمای آموزشی تکنام در قزوین را تشریح کرد