افزایش نزدیک به دو برابری قیمت سوخت جت در پی تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی و جنگ در خاورمیانه، شرکت‌های هواپیمایی جهان را با چالش تازه‌ای در مدیریت هزینه‌ها روبه‌رو کرده است. هم‌زمان، کاهش تمایل برخی ایرلاین‌ها به استفاده از قراردادهای پوشش ریسک سوخت، نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت بلیت هواپیما را بیشتر کرده است؛ به‌طوری‌که برخی برآوردها از احتمال رشد ۱۵ تا ۲۰ درصدی نرخ بلیت در بخشی از بازار جهانی حکایت دارند.
چرا افزایش قیمت سوخت جت برای شرکت‌های هواپیمایی نگران‌کننده است؟
سوخت یکی از مهم‌ترین هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی محسوب می‌شود و بر اساس گزارش منتشرشده، معمولاً حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینه‌های این شرکت‌ها را تشکیل می‌دهد. به همین دلیل، افزایش قیمت سوخت می‌تواند مستقیماً بر هزینه هر پرواز، سودآوری ایرلاین‌ها و در نهایت نرخ بلیت تأثیر بگذارد.
با افزایش نزدیک به دو برابری قیمت سوخت جت نسبت به پیش از آغاز جنگ، شرکت‌های هواپیمایی برای مدیریت هزینه‌های آینده با تصمیم دشواری روبه‌رو شده‌اند. آن‌ها باید میان پذیرش نوسانات بازار، کاهش هزینه‌های عملیاتی یا انتقال بخشی از افزایش هزینه‌ها به مسافران انتخاب کنند.
پوشش ریسک سوخت چیست و چرا ایرلاین‌ها از آن فاصله می‌گیرند؟
پوشش ریسک سوخت یا هجینگ (Fuel Hedging) روشی مالی است که به شرکت‌های هواپیمایی امکان می‌دهد قیمت سوخت مورد نیاز خود را برای یک دوره مشخص از پیش تثبیت کنند. هدف از این روش، کاهش تأثیر نوسانات بازار و قابل پیش‌بینی‌تر کردن هزینه‌های آینده است.
با این حال، استفاده از این ابزار همیشه به نفع شرکت‌ها نیست. اگر یک ایرلاین در دوره افزایش قیمت، سوخت مورد نیاز خود را با قراردادهای بلندمدت و قیمت بالا پوشش دهد، ممکن است در صورت کاهش قیمت‌ها همچنان ناچار به پرداخت نرخ توافق‌شده باشد. از سوی دیگر، کنار گذاشتن پوشش ریسک نیز شرکت را در برابر افزایش‌های بعدی قیمت سوخت آسیب‌پذیر می‌کند.
هزینه‌هایی مانند وثیقه و حق بیمه نیز استفاده از قراردادهای پوشش ریسک را برای شرکت‌های دارای محدودیت مالی دشوارتر می‌کند. به همین دلیل، برخی ایرلاین‌ها در شرایط فعلی ترجیح می‌دهند از انعقاد قراردادهای جدید خودداری کنند.
کدام شرکت‌های هواپیمایی با افزایش هزینه سوخت روبه‌رو هستند؟
بر اساس گزارش تین‌نیوز به نقل از تسنیم، شرکت‌های هواپیمایی در مناطق مختلف جهان راهبردهای متفاوتی برای مقابله با افزایش قیمت سوخت در پیش گرفته‌اند.
تونی فرناندز، مدیرعامل ایرآسیا، اعلام کرده است که این شرکت خود را برای ادامه قیمت‌های بالای نفت آماده می‌کند و به جای انتظار برای تغییر شرایط ژئوپلیتیکی، به دنبال مدیریت هزینه‌هاست. به گفته او، ایرلاین‌ها برای مقابله با فشار مالی ناچارند هزینه‌های خود را کاهش دهند یا قیمت بلیت را افزایش دهند.
شرکت فین‌ایر نیز به دلیل افزایش هزینه سوخت، از اضافه کردن پوشش‌های جدید ریسک خودداری کرده و برای سال‌های آینده سطح پایین‌تری از پوشش ریسک را در نظر گرفته است.
در اروپا، وضعیت پوشش ریسک سوخت شرکت‌هایی مانند رایان‌ایر نیز مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اظهارات نقل‌شده از مدیرعامل این شرکت، حتی ایرلاین‌های بزرگی مانند رایان‌ایر نیز برای تابستان ۲۰۲۷ پوشش ریسک کافی در اختیار ندارند. او احتمال افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت بلیت‌ها را برای جبران فشار هزینه‌ها مطرح کرده است.
آیا قیمت بلیت هواپیما در جهان تا ۲۰ درصد افزایش پیدا می‌کند؟
افزایش قیمت بلیت یکی از راه‌هایی است که شرکت‌های هواپیمایی برای جبران رشد هزینه سوخت در اختیار دارند؛ اما امکان اجرای این سیاست برای همه ایرلاین‌ها یکسان نیست.
شرکت‌هایی که با تقاضای بالاتر یا موقعیت رقابتی مناسب‌تری روبه‌رو هستند، ممکن است بتوانند بخشی از هزینه‌های اضافی را به مسافران منتقل کنند. در مقابل، افزایش نرخ بلیت برای شرکت‌هایی که با رقابت شدید یا تقاضای محدود مواجه‌اند، می‌تواند به کاهش فروش و از دست رفتن مسافر منجر شود.
نمونه این وضعیت در گزارش منتشرشده، شرکت نروژ ایر شاتل است که پس از استقبال ضعیف مشتریان از افزایش قیمت‌ها، ناچار شد از تصمیم خود عقب‌نشینی کند. بنابراین، پیش‌بینی افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت بلیت را نباید به معنای افزایش قطعی و یکسان نرخ پروازها در تمام مسیرهای جهان دانست.
چرا برخی ایرلاین‌ها ظرفیت پروازهای خود را کاهش می‌دهند؟
افزایش هزینه سوخت تنها به قیمت بلیت محدود نمی‌شود و می‌تواند برنامه‌ریزی شبکه پروازی شرکت‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. برخی ایرلاین‌ها برای کنترل هزینه‌ها ممکن است تعداد پروازها را در مسیرهای کم‌تقاضا کاهش دهند یا ظرفیت عملیاتی خود را متناسب با شرایط بازار تنظیم کنند.
بر اساس گزارش منتشرشده، شرکت‌هایی مانند رایان‌ایر و لوفت‌هانزا با وجود برخورداری از پوشش ریسک قابل توجه، در برخی مسیرها ظرفیت پروازهای خود را کاهش داده‌اند تا هزینه سوختی را که تحت پوشش قراردادها قرار ندارد، محدود کنند.
این تصمیم‌ها می‌تواند بر تعداد صندلی‌های عرضه‌شده، انتخاب مسیرهای سفر و میزان رقابت میان شرکت‌های هواپیمایی اثر بگذارد.
شرکت‌های هواپیمایی آمریکا چه رویکردی در برابر گرانی سوخت دارند؟
راهبرد ایرلاین‌های آمریکایی در زمینه پوشش ریسک سوخت با بسیاری از شرکت‌های اروپایی و آسیایی متفاوت است. بر اساس گزارش تین‌نیوز، شرکت‌های آمریکایی به دلیل تجربه زیان‌های گذشته تمایل کمتری به استفاده از این ابزار دارند.
شرکت‌هایی مانند امریکن ایرلاینز و دلتا پوشش ریسک قابل توجهی در برابر نوسانات قیمت سوخت ندارند. در چنین شرایطی، افزایش قیمت سوخت می‌تواند فشار بیشتری بر هزینه‌های عملیاتی آن‌ها وارد کند؛ هرچند میزان تأثیر نهایی به ساختار هزینه، وضعیت مالی و سیاست قیمت‌گذاری هر شرکت بستگی دارد.
آینده صنعت هوانوردی به چه عواملی وابسته است؟
افزایش هزینه سوخت، صنعت هوانوردی را با مجموعه‌ای از تصمیم‌های دشوار روبه‌رو کرده است. شرکت‌ها باید میان تثبیت قیمت سوخت در سطح بالا، پذیرش نوسانات بازار و انتقال هزینه‌ها به مسافران تعادل برقرار کنند.
از سوی دیگر، وضعیت ژئوپلیتیکی منطقه، روند قیمت نفت و سوخت جت، میزان تقاضای سفر و توان مالی ایرلاین‌ها در تعیین مسیر آینده این صنعت نقش دارند. اگر قیمت سوخت در سطح بالا باقی بماند، احتمال افزایش هزینه سفرهای هوایی و بازنگری در برنامه پروازی شرکت‌ها بیشتر خواهد شد.
با این حال، پوشش ریسک سوخت به‌تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات مالی شرکت‌های هواپیمایی را حل کند. مدیریت هزینه‌های عملیاتی، بهینه‌سازی شبکه پروازی و حفظ تقاضای مسافران نیز برای عبور از شرایط پرنوسان بازار اهمیت دارد.
سایر مطالب
خدمات بیمه درمانی ۱۳ هزار بازنشسته هما به دلیل بدهی ۱۰ ماهه متوقف شد
خطای نرم‌افزاری در ایرباس A320، هزاران فروند هواپیما را در سراسر جهان زمین‌گیر ساخت
پرواز بی بازگشت امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی؛ هویت یکی از قهرمانان سوخو-۲۴ ارتش احراز شد
پروازهای تهران رفسنجان دوباره برقرار شد و به برنامه هفتگی بازگشتند