ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران با انتشار بیانیهای به تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران واکنش نشان داد و اعلام کرد محدود شدن دسترسی به قطعات، تجهیزات و خدمات فنی مورد نیاز صنعت هوایی میتواند از منظر حقوق بشر و ایمنی پروازها محل بررسی باشد. این نهاد همچنین از سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری خواست آثار این اقدامات بر هوانوردی غیرنظامی ایران را بررسی کند.
تحریمهای هوانوردی آمریکا دسترسی ایران به تجهیزات تخصصی را هدف گرفته است
بر اساس بیانیه ستاد حقوق بشر، وزارت خزانهداری آمریکا در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ مجموعهای از اشخاص، شرکتها و شبکههای مرتبط با بخش هوانوردی ایران را در فهرست اقدامات تحریمی قرار داده است. طبق اعلام طرف آمریکایی، دامنه این اقدام تنها به اشخاص داخل ایران محدود نشده و برخی واسطهها و شبکههای خارجی مرتبط با تأمین هواپیما، فناوری و خدمات مورد نیاز صنعت هوانوردی را نیز شامل شده است.
ستاد حقوق بشر در واکنش به این اقدام، محدودیت در دسترسی به قطعات یدکی، تجهیزات، خدمات تعمیر و نگهداری و پشتیبانی فنی را موضوعی فراتر از یک اختلاف تجاری یا اقتصادی دانسته و بر ارتباط مستقیم این اقلام با ایمنی پروازهای غیرنظامی تأکید کرده است.
ایمنی پروازها در کانون انتقاد از تحریمهای هوانوردی آمریکا قرار گرفت
در بیانیه ستاد حقوق بشر آمده است که تداوم ایمنی پروازها به دسترسی منظم به مجموعهای از تجهیزات و خدمات تخصصی از جمله قطعات یدکی، موتور، سامانههای ناوبری و ارتباطی و خدمات تعمیر و نگهداری وابسته است.
این نهاد معتقد است هرگونه اختلال در این زنجیره میتواند پیامدهایی فراتر از روابط اقتصادی داشته باشد و به همین دلیل، آثار انسانی و ایمنی تحریمهای هوانوردی آمریکا باید مورد توجه قرار گیرد. این موضع در حالی مطرح شده که موضوع تأثیر محدودیتهای تأمین تجهیزات بر هوانوردی غیرنظامی ایران سابقه بررسی در نهادهای تخصصی بینالمللی را نیز دارد.
کنوانسیون شیکاگو چگونه وارد بحث تحریمهای هوانوردی آمریکا شد؟
یکی از محورهای استدلال مطرحشده در بیانیه، اشاره به کنوانسیون شیکاگو و اهداف سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری است. بر اساس ماده ۴۴ این کنوانسیون، توسعه ایمن و منظم هوانوردی بینالمللی و فراهم کردن امکان حملونقل هوایی ایمن و کارآمد از جمله اهداف ایکائو محسوب میشود.
ستاد حقوق بشر بر همین اساس اعلام کرده است اقداماتی که در عمل دسترسی یک کشور عضو به تجهیزات و خدمات ضروری برای حفظ ایمنی پرواز را محدود کند، میتواند در چارچوب قواعد و تعهدات بینالمللی هوانوردی مورد بررسی قرار گیرد.
سابقه بررسی آثار تحریمها بر هوانوردی ایران به سالهای قبل بازمیگردد
در بخش دیگری از این بیانیه به سند رسمی A36-WP/275 در سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری اشاره شده است؛ سندی که به آثار تحریمهای آمریکا بر هوانوردی غیرنظامی ایران و محدودیت دسترسی به برخی قطعات و خدمات مرتبط با ایمنی پرداخته است.
همچنین ستاد حقوق بشر به قرار موقت دیوان بینالمللی دادگستری در ۳ اکتبر ۲۰۱۸ اشاره کرده است. در آن قرار، موضوع دسترسی ایران به برخی اقلام و خدمات از جمله قطعات یدکی، تجهیزات و خدمات مرتبط با ایمنی هواپیمایی کشوری مورد توجه قرار گرفته بود.
ستاد حقوق بشر خواستار بررسی تحریمهای هوانوردی آمریکا در ایکائو شد
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران در ادامه بیانیه خود از سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری، سازمان ملل متحد و سازوکارهای مرتبط با حقوق بشر خواسته است آثار انسانی و ایمنی اقدامات تحریمی جدید را بررسی کنند.
این نهاد همچنین از ایکائو خواسته است با توجه به سابقه طرح موضوع تحریمهای هوانوردی ایران، پیامدهای اقدامات جدید بر ایمنی هوانوردی غیرنظامی را در چارچوب مسئولیتها و صلاحیتهای این سازمان مورد توجه قرار دهد.
تحریمهای هوانوردی آمریکا از نگاه حقوق بشر چه مسئلهای ایجاد میکند؟
در بخش حقوق بشری بیانیه، به حق حیات و حق برخورداری از بالاترین استاندارد قابل حصول سلامت اشاره شده است. استدلال مطرحشده این است که وقتی محدودیتهای اقتصادی به حوزههایی مانند حملونقل هوایی و تجهیزات مرتبط با ایمنی پرواز تسری پیدا میکنند، بررسی پیامدهای انسانی آنها نیز اهمیت پیدا میکند.
ستاد حقوق بشر همچنین اعلام کرده است پیگیری این موضوع را از مسیرهای حقوقی و بینالمللی ادامه خواهد داد و خواستار بررسی آثار اقدامات یکجانبه بر ایمنی هوانوردی و حقوق مردم ایران از سوی سازوکارهای بینالمللی شده است.
منبع: تیننیوز با استناد به خبرگزاری ایسنا
