عبدی: بازگشت به آسمان باید بر پایه مدیریت تغییر و در چارچوب سیستم مدیریت ایمنی انجام شود
تهران – مدیرکل ایمنی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) با اشاره به ضرورت بازگشت تدریجی و مرحلهای به عملیات پروازی پس از دورههای توقف یا محدودیت، هشدار داد: بازگشت سریع و شتابزده به پروازها بدون طیکردن مراحل لازم میتواند ریسکهای جدی برای ایمنی ایجاد کند.
ایمنی پروازها در گرو مدیریت تغییر؛ چرا بازگشت شتابزده خطرناک است؟
امیرهوشنگ عبدی، مدیرکل ایمنی و تضمین کیفیت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران، با بیان اینکه بازگشت به عملیات پروازی باید ایمن، مرحلهای و مبتنی بر ارزیابی دقیق باشد، اظهار کرد: در شرایطی که فعالیت شرکت هواپیمایی برای مدتی متوقف یا محدود شده، ممکن است تغییرات پنهان و پیچیدهای در حوزههای فنی، انسانی، عملیاتی و حتی سازمانی ایجاد شده باشد. به همین دلیل، بازگشت سریع و شتابزده به پروازها بدون طیکردن مراحل لازم میتواند ریسکهای جدی برای ایمنی ایجاد کند.
وی افزود: بازگشت به آسمان باید بر پایه مدیریت تغییر (MOC) و در چارچوب سیستم مدیریت ایمنی (SMS) انجام شود. Management of Change یا MOC یکی از بنیادیترین ابزارهای مدیریت ایمنی در صنعت هوانوردی است. فلسفه این رویکرد بر یک اصل ساده اما بسیار مهم استوار است: هیچ تغییری نباید بدون بررسی پیامدهای ایمنی آن اجرا شود.
خطرات پنهان بازگشت شتابزده؛ از تجهیزات تا عامل انسانی
مدیرکل ایمنی شرکت هواپیمایی ایران با اشاره به خطرات متعدد بازگشت غیراصولی به پروازها، تصریح کرد:
- ناوگان: باید از نظر استمرار صلاحیت پروازی بهدقت بررسی شود؛ تجهیزاتی که مدتی بلااستفاده بودهاند نیازمند بازرسی مجدد هستند
- عامل انسانی: کارکنانی که مدت زیادی با یک فرایند یا تجهیز کار نکردهاند ممکن است در معرض خطای سهوی بیشتری باشند
- آموزش: دورههای آموزشی اجباری باید کنترل و بهروز شوند
- زیرساختها: ممکن است رویهها، مسیرها یا شرایط پشتیبانی تغییر کرده باشد
عبدی تأکید کرد: بازگشت بدون MOC میتواند احتمال بروز خطا، ناهماهنگی و حتی اختلال در ایمنی پرواز را افزایش دهد. MOC صرفاً یک ابزار فنی نیست، بلکه یک رویکرد جامع سیستماتیک است که در آن فقط به هواپیما یا تجهیزات نگاه نمیکنیم، بلکه عامل انسانی، هماهنگی بین واحدها، رویههای عملیاتی، شرایط محیطی و سایر عوامل دخیل در عملیات پرواز را هم بررسی میکند.
فرآیند پنجمرحلهای بازگشت ایمن به عملیات پروازی
عبدی در پاسخ به این سؤال که فرآیند مدیریت تغییر در بازگشت به عملیات چگونه اجرا میشود، گفت: این فرآیند یک مسیر پنجمرحلهای دارد:
۱. ارزیابی جامع اولیه: شناسایی و ثبت تمام تغییرات کوچک و بزرگ در حوزههای فنی، انسانی، محیط عملیاتی، سازمانی و اقتصادی
۲. اولویتبندی و تخصیص منابع: رتبهبندی تغییرات بر اساس میزان تأثیر بر ایمنی و عملیات
۳. شناسایی مخاطرات و تعیین کنترلها: ارزیابی ریسکها و طراحی اقدامات کنترلی برای هر تغییر
۴. بازگشت تدریجی به عملیات: شروع فعالیتها بهصورت مرحلهای و متناسب با آمادگی کارکنان، تجهیزات و واحدها
۵. درسآموزی و بازبینی: برگزاری جلسات مشترک پس از شروع عملیات برای بررسی عملکرد و استخراج درسآموختهها
آموزش؛ نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت ایمنی
مدیرکل ایمنی و تضمین کیفیت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه نقش آموزش بسیار حیاتی است، گفت: هر زمان که یک فعالیت برای مدتی متوقف میشود، بخشی از مهارتهای اجرایی ممکن است دچار افت شود یا با روشهای جدید نیازمند تطبیق باشد. به همین دلیل، دورههای آموزشی، بازآموزیها و ارزیابیهای مهارتی باید پیش از بازگشت کامل به عملیات کنترل و بهروزرسانی شوند.
وی تأکید کرد: ما در ایمنی هوانوردی با مجموعهای از مهارتهای حساس سروکار داریم و کوچکترین غفلت میتواند پیامدهای بزرگی داشته باشد. آموزش، در اینجا نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت ایمنی است.
بازگشت تدریجی؛ فرصتی برای کنترل و اصلاح
عبدی با اشاره به اینکه بازگشت تدریجی، فرصت کنترل، پایش و اصلاح را فراهم میکند، عنوان کرد: اگر سازمان یکباره و بدون آمادگی کامل وارد عملیات سنگین شود، احتمال ناهماهنگی و خطا بالا میرود. اما در بازگشت تدریجی، هر مرحله با ارزیابی انجام میشود، ایرادها زودتر شناسایی میشوند و امکان اصلاح پیش از تعمیم کامل فعالیت وجود دارد. این دقیقاً همان چیزی است که MOC دنبال میکند: کنترل برنامهریزیشده و استاندارد بر روند بازگشت به عملیات.
